Heb je een paard met koorts of een snotneus? Dan hoef je niet direct in de paniekstand te schieten, maar ‘het gewoon even aankijken’ is ook niet aan te raden. Haal in zo’n geval een aantal biosecurity-maatregelen van stal. Want mocht het een infectie zijn, dan maken die maatregelen het verschil tussen één ziek paard en een uitbraak op het hele bedrijf.
Goede kans dat je bij het woord ‘biosecurity’ vooral denkt aan hygiëne, zoals laarzen voor de box, handen wassen en de box goed schoonhouden. Hygiëne is belangrijk bij het voorkomen van infectieziekten, maar biosecurity gaat volgens Ing Wijenberg, Specialist Inwendige Ziekten Paard bij de Universiteit Utrecht, een stap verder. “Biosecurity omvat alle maatregelen om de verspreiding van ziekteverwekkers te voorkomen én te zorgen dat een ziek paard anderen niet infecteert.”
Op stal vormt hygiëne een basisonderdeel van biosecurity. Consistente hygiënemaatregelen zijn primair belangrijk om de infectiedruk te verlagen. De infectiedruk is de mate waarin een dier wordt blootgesteld aan ziekteverwekkers, zoals virussen, bacteriën en parasieten, dus ook bijvoorbeeld wormen. Hoe minder ziekteverwekkers aanwezig zijn, hoe kleiner de kans dat een paard ziek wordt. Of een infectie daadwerkelijk toeslaat, hangt ook af van de eigenschappen van de ziekteverwekker én van de weerstand van het paard.
Zieke paarden isoleren
Wordt een paard toch ziek, wacht dan niet af. “Je weet op dat moment nog niet of het bijvoorbeeld om droes, influenza of een andere infectie gaat. Neem daarom meteen maatregelen om te voorkomen dat je de ziekte onbewust verder verspreidt en meer paarden ziek raken.”
Een eerste stap is om het verdachte paard zo snel mogelijk af te zonderen in een apart stalgedeelte. Daarmee voorkom je niet alleen direct contact tussen paarden, maar ook indirecte verspreiding via handen, kleding, borstels, voerbakken, halsters of via de lucht. “Hoe eerder je een verdacht paard isoleert, hoe kleiner de kans dat ziektes zich als een olievlek uitbreiden.”
Volgens Ing is het niet te onderschatten hoe effectief snelle isolatie vaak is. Een aparte isolatie- of quarantainebox is daarom op grotere bedrijven eigenlijk onmisbaar. Is die er niet, dan zijn ook andere oplossingen mogelijk, zoals een paard tijdelijk apart huisvesten.
Gezonde paarden beschermen
Waar er in de omgeving een ziekte rondgaat, maar zijn al jouw paarden nog gezond? Bescherm ze dan preventief. Goede handhygiëne, overjassen aantrekken, aparte laarzen voor binnen en buiten de stal en het voorkomen van onnodige contacten vormen ook hier de basis. Daarnaast is het verstandig om waar mogelijk binnen en buiten het bedrijf contact met andere paarden te voorkomen.
Op stal is het volgens Ing vooral belangrijk om je voor te bereiden op eventuele uitbraken. “Je wilt niet te weinig doen als er een ziekte rondgaat, maar je wilt ook niet bij elk kuchje meteen rood alarm slaan. Daarom is het verstandig om samen met je dierenarts een plan op maat te maken dat past bij jouw situatie. Kijk bijvoorbeeld naar wanneer het nodig wordt om quarantaine te introduceren bij nieuwe paarden, naar extra desinfectie voor boxen en naar vroegtijdig testen op infecties.”
Biosecurity bij de UKP
Een goed voorbeeld van biosecurity is te zien op de Universiteitskliniek voor Paarden. De boxen worden na iedere patiënt minimaal grondig gereinigd. Komt er een paard binnen met koorts waarvan de oorzaak nog onbekend is, dan wordt het paard direct apart gehuisvest. “Pas wanneer duidelijk is dat een paard geen besmettelijke aandoening heeft, mag het terug naar de reguliere afdeling”, licht Ing toe. Blijkt het wel om een infectieziekte te gaan, dan blijft het paard langer geïsoleerd.
Volgens Ing geldt zowel voor infectieziekten als voor andere aandoeningen, zoals mijten- of worminfecties, hetzelfde principe. Blijkt een paard bijvoorbeeld mijten te hebben, dan volgen stapsgewijs de voorzorgsmaatregelen voor hygiëne. Het paard en de box worden met een speciaal middel gewassen voor vertrek, met aandacht voor het behang (waar mijten zich vaak ophopen). De eigenaar krijgt daarna adviezen mee voor nabehandeling om de mijten geen nieuwe kans te geven.
Betere preventie
Hygiëne en afzondering vormen dus de basis voor biosecurity, maar preventie heeft natuurlijk meer voeten in de aarde. Ing: “Denk bijvoorbeeld aan het verwijderen van mest uit de wei, om wormen minder kans te geven. Daarnaast is het belangrijk om leeftijdsgenoten bij elkaar te huisvesten. Jonge dieren ontwikkelen hun immuunsysteem nog. Hierdoor vermindert het strikt scheiden van deze groepen de verspreiding van ziektekiemen enorm.”
Wil je weten welke concrete stappen jij vandaag al kunt zetten op jouw stal? Lees de blog van Zoetis — partner van de Hippische Ondernemer — en ontdek eenvoudige bioveiligheidsmaatregelen voor in de stal, op de weide én bij wedstrijden.
