Tropische en warme dagen zullen toenemen. Dit heeft invloed op mens, plant en dier. Landbouwbedrijven met een beperkt aanpassingsvermogen zijn kwetsbaar voor klimaatrisico’s zoals hittestress, droogte en extreme weersomstandigheden. Wageningen University & Research (WUR) onderzocht mogelijke scenario’s waarin een risicoanalyse centraal staat die gericht is op de invloed van hitte op vee.
De Nederlandse veehouderij heeft een infrastructuur die niet is ontworpen op hittestress, omdat het klimaat van oudsher mild is. De stallen, ventilatiesystemen en watervoorzieningsinfrastructuur zijn ontwikkeld met focus op koude en natte omstandigheden. Hierdoor zijn bedrijven kwetsbaar voor stijgende temperaturen en frequentere extreme hitte. Dieren zijn hierdoor gevoelig voor hittestress. Hittestress beïnvloedt een breed scala aan fysiologische, gedags- en productieparameters bij vee.
Klimaatrisico’s
WUR-onderzoekers kijken in het rapport vooruit naar 2050 en 2100 en beschrijven drie verschillende scenario’s in relatie tot veranderingen in klimaat en doen daarop risicoanalyses. Daarbij zijn de KNMI’23 klimaatscenario’s een belangrijke bron. Dit rapport kan gezien worden als een eerste aanzet om de veranderingen voor de toekomst beter te volgen en te duiden. Een zogenoemde nul-meting. Deze kan ten grondslag liggen aan de nationale adaptatiestrategie – ofwel Nederlands klimaatbeleid.
Hittestress
Hittestress is oververhitting bij gecombineerde effecten van temperatuur en vochtigheid. Het vermogen van het dier om metabolische warme aftevoeren wordt hierbij overschreden. Als de warmtebalans wordt overschreden, heeft dit effect op productie, gezondheid en welzijn. Veehouders vertrouwen op een combinatie van huisvesting, ventilatie, dichtheidsbeheer, schaduw en toegang tot water om hittestress te verminderen of te voorkomen. Ook gebruiken veehouders soms sprinklers. Deze maatregelen bieden gedeeltelijke verlichting tijdens warme dagen en voorkomen dierenleed en ernstige productieverliezen. In toekomstscenario’s wordt rekening gehouden met hittegolven die vaker, langer en met hogere temperaturen voorkomen, waardoor hittestress steeds problematischer wordt, stellen de onderzoekers.
Zorgen om waterschaarste
Ook zijn er zorgen om waterschaarste. Dieren met hittestress hebben meer water nodig. Bij langere extreme hitte staat het watervoorzieningssysteem onder druk. Intensieve veehouderijsystemen zijn afhankelijk van water, waardoor ze kwetsbaar zijn wanneer watertoewijzing prioriteit geeft aan menselijke consumptie. Daarnaast zorgt een verhoogde luchtvochtigheid ook voor een slechtere luchtkwaliteit. Vooral in kleinere varkens- en pluimveestallen is dit een probleem. Veehouders van kleinere bedrijven hebben doorgaans beperkte financiële middelen om nieuwe technologieën te implementeren op het bedrijf.
Bovendien: langdurige hitte gaat vaak gepaard met minder neerslag. Dit leidt tot een lagere beschikbaarheid van ruwvoer en een grote afhankelijkheid van irrigatie. In kustgebieden is er een hoger risico op verzilting.
Technologische innovaties
Technologische vooruitgang speelt een cruciale rol bij detecteren, voorkomen en verminderen van hittestress bij vee. Ook kunnen technologische innovaties dieren helpen bij het omgaan met extreme temperaturen. Zo kan ventilatie, koeling, waterhuishouding en voedingsondersteuning verbeteren met technologische innovatie.
Bron: Groen Kennisnet
